Μορφή & Λειτουργία: Η ακολουθία του Σχεδιασμού 200+200 Διακοσμητικές και Εφαρμοσμένες Τέχνες 1621 – 2021

Η δημιουργία πάντα ακολουθούσε την λειτουργικότητα. Οι διακοσμητικές και εφαρμοσμένες τέχνες στην Ευρώπη, από τον 17ο έως τον 20ο αιώνα, προσαρμόστηκαν σε κάθε πολιτισμό κινητοποιώντας την έκφραση της τρέχουσας θρησκευτικής, πολιτικής ή/και οικονομικής κανονικότητας, ή επηρεάζοντας την ανατροπή τους, μέσω της χρήσης και της νέας δημιουργίας.

 

Ο προσδιορισμός «200+200» αφορά στον  χρόνο, με σημείο εκκίνησης το πέρασμα από την περίοδο της Αναγέννησης έως την Ελληνική Επανάσταση, καταλήγοντας στην σύγχρονη δημιουργία. Δείγματα Διακοσμητικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών που χρησιμοποιήθηκαν στην ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά πιθανώς παράχθηκαν σε άλλες Ευρωπαϊκές πόλεις, αποτελούν το πεδίο μελέτης, ως προς την κατασκευή, την χρήση, τον συμβολισμό, αλλά και το κοινωνικό κύρος προσαρμόζοντας την καθημερινή ζωή διακηρύσσοντας την σημασία της τέχνης μέσα από το πέρασμα της ιστορίας.

 

Ο πόλεμος για την ελληνική Ανεξαρτησία από την Οθωμανική Αυτοκρατορία (1821-1829) ήταν ένα κοσμοϊστορικό γεγονός που έδωσε πνοή σε ένα νέο έθνος: την σύγχρονη Ελλάδα. Εξελίχθηκε σε έναν ολοσχερή πόλεμο που διαδραματίστηκε σε στεριά και θάλασσα, μια επίμονη μάχη που δόθηκε στο όνομα της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και, κατ’ επέκταση, της νεοτερικότητας. Ως εκ τούτου, ανέδειξε μιας μακρά παράδοση ελεύθερης σκέψης και καλλιτεχνικής έκφρασης.

 

Παρόλα αυτά, η παρούσα έκθεση δεν εξιστορεί την Ελληνική Επανάσταση, αυτή καθαυτή. Στρέφεται στον υλικό πολιτισμό που διαμόρφωσε και τελικώς, τις κοινωνίες τις οποίες κινητοποίησε ενάντια στους πανίσχυρους Οθωμανούς. Από πολλές απόψεις, οι Έλληνες του 17ου και 18ου αιώνα, στις πόλεις και την ύπαιθρο, μοιράστηκαν τον υλικό πολιτισμό των τυράννων τους, ενώ ταυτόχρονα, ατένιζαν προς τον δυτικό πολιτισμό, γοητευμένοι από τις τέχνες και τις τεχνοτροπίες της Ευρώπης.

 

Οι αλληλεπιδράσεις ήταν ποικίλες και ουσιαστικές. Πολύ συχνά, τα νοήματα αναστρέφονταν και νέοι συμβολισμοί γεννιόντουσαν. Η δημιουργία μηχανισμών των όπλων, τα επιτραπέζια ρολόγια και τα ρολόγια τσέπης αποτελούν ορισμένες μόνο περιπτώσεις μελέτης. Όλα τα παραπάνω κατασκευάστηκαν, αρχικά, στην Ευρώπη, όπως στην Ιταλία, την Αλβανία και τη Γαλλία και έπειτα, βρέθηκαν στην Ηπειρωτική Ελλάδα να ανακατασκευάζονται και να διακοσμούνται, πριν και κατά την διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης. Αυτό είναι το σημείο, όπου οι πτυχές των παραδοσιακών τεχνών της Ελλάδας, φανερώνονται κι έρχονται να αποτελέσουν σύμβολο Ελευθερίας, ιεραρχίας και κοινωνικού κύρους.

 

Τα λάφυρα πολέμου, από την άλλη, είναι ορισμένα μόνο από τα αξιοσημείωτα καλλιτεχνήματα που διασώζονται, με τις ελληνικές Ιδιωτικές και Μουσειακές Συλλογές να εξιστορούν την ιστορική αστάθεια της Ευρώπης μέσα στους αιώνες. Σήμερα, αντιστέκονται στον χρόνο, ως κειμήλια και εξέχοντα έργα τέχνης.

Η έκθεση προβάλλει την δημιουργία καλλιτεχνημάτων, την χρήση τους, αλλά και την αισθητική τους  ομορφιά, η οποία αποτέλεσε αφορμή για μελέτη, ενώ ταυτόχρονα επεδίωξε να γίνει όραμα  για την σύγχρονη παραδοσιακή χειροποίητη δημιουργία. Η ανάδειξη των παραπάνω αποτελεί κυρίαρχο στόχο του ΜΚΗΛ, στον οποίο και αφιερώνεται μέσω των ποικίλων πολιτιστικών προγραμμάτων του.

Η επιμέλεια της έκθεσης βασίζεται σε έξι παραμέτρους που χαρακτηρίζουν τα αντικείμενα. Τα κριτήρια  επιλογής των αντικειμένων  είναι τα πλέον δημοφιλή κριτήρια που διέπουν τα αντικείμενα των ελληνικών ιδιωτικών συλλογών και χαρακτηρίζουν το είδος, την κατασκευή, την χρήση αλλά και την ιστορική τους σημασία. Τα αντικείμενα χρονολογούνται από τον 17ο αιώνα μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα και επιλέχθηκαν ως ένα μικρό δείγμα αριστουργημάτων που μπορεί κανείς να θαυμάσει σε ιδιωτικές ή μουσειακές συλλογές. Η έκθεση θα πλαισιώνεται από ποικίλα πολιτιστικά και εκπαιδευτικά προγράμματα φέρνοντας μια νέα εποχή στην χειροποίητη παραδοσιακή δημιουργία και την σύγχρονη σχεδίαση, καθώς και θα προσφέρει μια νέα οπτική στην σύγχρονη μουσειοπαιδαγωγική, φωτίζοντας πτυχές γνωστών και άγνωστων σπουδαίων ελληνικών συλλογών.

Χαρτογραφία: Το Εμπόριο στην Ευρώπη στα Χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας διαφαίνεται και μέσα από την εικονογράφηση των χαρτών του 1700. Οι έμποροι εμφανίζονται από τα τέλη του Μεσαίωνα σαν μια νέα «κάστα» της Ευρωπαϊκής κουλτούρας, ταξιδεύοντας, πλέον, σε Ασία και Αμερική και μεταφέροντας προϊόντα από τους δρόμους της Μεσογείου. Πολλά αντικείμενα μεταφέρονται με εμπορικά πλοία, αλλά και οι πρώτες ύλες που έρχονται να χρησιμοποιηθούν μαζί με εγχώρια υλικά στην έκταση του σημερινού Ελλαδικού χώρου.

 

Οπλουργία: Ο Οπλισμός και η Αρματωσιά της Ανατολικής Μεσογείου. Από τα γνωστά μας καριοφίλια, στα μοναδικά υπέροχα κρεμαστά μεδουλάρια.

 

Η Ταυτότητα της Ένδυσης: O διάκοσμος και η ενδυμασία σε άντρες, γυναίκες και παιδιά θα αποτελέσουν σημαντική ενότητα της έκθεσης. Σε μια κοινωνία που άλλαξε σημαντικά μετά την Επανάσταση του 1821, τα κοσμήματα και τα ενδύματα από την Ηπειρωτική Ελλάδα αποτελούν σημαντική πηγή κοινωνιολογικής προσέγγισης για την κατασκευή και χρήση τους, σε μια εποχή που σηματοδοτεί την παραδοσιακή ελληνική φορεσιά.

 

Η Τέχνη του Σερβίτσιου: Οι πολυτελείς πορσελάνες στο «Τραπέζι της Ελληνικής Επανάστασης». Από τα σπάνια ιζνίκ στα «Κιουτάχειας», μια σύντομη ανασκόπηση της κεραμικής δημιουργίας, σε περισσότερους από τρεις αιώνες, με κεραμικά που χρησιμοποιήθηκαν στον Ελλαδικό χώρο, θα αποτελέσει πηγή για περαιτέρω έρευνα και έμπνευση για σύγχρονες δημιουργίες.

 

Πολύτιμα Προσωπικά Αντικείμενα: Οι περίτεχνες ταμπακοθήκες και άλλα αντικείμενα μικροτεχνίας διηγούνται ιστορίες της καθημερινής ζωής, της θρησκευτικής λατρείας, αλλά και της κοινωνικής επίδειξης σε μια εποχή που άφησε απίθανα καλλιτεχνήματα από όλα σημεία παραγωγής της Ευρώπης και της Μικράς Ασίας.

 

Η Αξία του Χρόνου: Επιτραπέζια Ρολόγια & Ρολόγια Τσέπης για την Τουρκική αγορά. Οι νέες τεχνολογίες φτάνουν σε όλη την Ευρώπη και διευκολύνουν τη καθημερινή λειτουργία. Αντικείμενα, όπως τα ρολόγια από τα τέλη του 16ου αιώνα, κοσμούνται ανάλογα με το τοπικό καλλιτεχνικό στυλ του παραγγελιοδόχου. Τα ρολόγια τσέπης για την Τουρκική αγορά παραμένουν αγαπημένα κειμήλια συλλεκτών και περίτεχνα έργα μικροτεχνίας, ενώ τα επιτραπέζια ρολόγια κοσμούνται με θέματα από τη φιλελληνική εικονογραφία.  Όλα τα εκθέματα βρίσκονται σε Ελληνικές συλλογές και παραμένουν κειμήλια των Ευρωπαϊκών εργαστηρίων που άνθισαν, από το τέλος της Αναγέννησης, μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα.

 

 

Σχολικά Εκπαιδευτικά Προγράμματα (Ιανουάριος – Μάιος)

Ως πυρήνας πολιτισμού και εκπαίδευσης, το  ΜΚΗΛ σχεδιάζει, οργανώνει και παρουσιάζει, ετησίως και καθ’ όλη την διάρκεια της ακαδημαϊκής χρονιάς, εκπαιδευτικά προγράμματα που απευθύνονται σε μαθητές όλων των σχολικών βαθμίδων, καθώς και σε φοιτητές/ σπουδαστές.  Το νέο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που δημιουργήθηκε ειδικά για την παρούσα έκθεση, περιλαμβάνει «6 ιστορίες από την Τουρκοκρατία για ιστορικά αντικείμενα καθημερινής χρήσης» και αποσκοπεί στην εννοιολογική προσέγγιση της τέχνης ανά τους αιώνες,  την μελέτη και τεκμηρίωση της έμπνευσης, την εξέλιξη της σύγχρονης δημιουργίας αλλά και την κοινωνική συμβολή των καλλιτεχνημάτων.

Ξεναγήσεις & Διαλέξεις (Ιανουάριος – Ιούλιος)

Οι Επιμελητές του ΜΚΗΛ πραγματοποιούν ξεναγήσεις για όλες τις ηλικιακές ομάδες. Μέσα από τις ξεναγήσεις στην έκθεση, παρουσιάζεται η δημιουργία και η χρήση των Εφαρμοσμένων Τεχνών την περίοδο της Ευρωπαϊκής αναταραχής. Από την οπλουργία στα πολύτιμα γαμήλια κοσμήματα, οι ξεναγήσεις ακλουθούν την  καλλιτεχνική δημιουργία, μέχρι το Σήμερα. Επιπλέον, Έλληνες ιστορικοί και Συλλέκτες μοιράζονται  τις γνώσεις τους, περί Ιστορίας και Τέχνης, προλογίζοντας αλλά και ακολουθώντας την Ελληνική Επανάσταση.

Σεμινάρια Παραδοσιακών Τεχνών και Εργαστήρια (Ιανουάριος – Ιούνιος)

Το ΜΚΗΛ προσκαλεί καταξιωμένους καλλιτέχνες να μας συστήσουν παραδοσιακές τέχνες και τεχνικές που συνδέονται με τα καλλιτεχνήματα που φιλοξενούνται στην νέα έκθεση. Τα σεμινάρια καλύπτουν μια ευρεία γκάμα θεματικών, προσφέροντας στους συμμετέχοντες νέα ερεθίσματα και κίνητρα, προτρέποντάς τους να πειραματιστούν και να δημιουργήσουν. Οι θεματικές ποικίλουν και περιλαμβάνουν την χρήση πολλών διαφορετικών υλικών και εφαρμογών, όπως για παράδειγμα την δημιουργία με οργανικά ή/και ανακυκλώσιμα υλικά, ή την εκμάθηση της Ιαπωνικής τέχνης Origami.

 

Pop-Up Εκθέσεις Ελλήνων Δημιουργών (Φεβρουάριος – Ιούνιος)

Το ΜΚΗΛ παρουσιάζει Pop-Up εκθέσεις Ελλήνων δημιουργών από τον χώρο των διακοσμητικών τεχνών και της μόδας. Η προώθηση της σύγχρονης παραγωγής αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους  σκοπούς του ΜΚΗΛ.

Σκοπός μας, η Έκθεση “Form Follows Function: 200+200” να λειτουργήσει ως σημείο εκκίνησης  για την νέα έμπνευση των δημιουργών του Σήμερα.

 

Εκπαιδευτικές Εξορμήσεις και Εκδρομές σε Ελληνικές Συλλογές και Εθνογραφικά & Λαογραφικά Μουσεία σε Αθήνα και Κωμοπόλεις (Μάρτιος –Ιούλιος)

Το ΜΚΗΛ οργανώνει και προσφέρει εκπαιδευτικές εκδρομές και εξορμήσεις  στους επισκέπτες του, Έλληνες και διεθνείς. Σκοπός μας, είναι να μοιραστούμε τον πλούτο των ιδιωτικών συλλογών σε ελληνικές οικίες, ιδρύματα και λαογραφικά/εθνογραφικά μουσεία. Μονοήμερες εκδρομές και εξορμήσεις Σ/Κ πρόκειται να ανακοινωθούν σύντομα.

 

Η νέα Περιοδική  Έκθεση του ΜΚΗΛ θα συνοδεύεται από Κατάλογο, στην Ελληνική και Αγγλική γλώσσα.