Ηλίας Λαλαούνης: Αναδρομή στην καινοτομία

Νέα Περιοδική Έκθεση στο ΜΚΗΛ!

Το Μουσείο Κοσμήματος ΗΛία ΛΑλαούνη γιορτάζει τα 30 χρόνια λειτουργία του παρουσιάζοντας την νέα περιοδική έκθεση

“Ηλίας Λαλαούνης: Αναδρομή στην καινοτομία”

1η Μαρτίου – 31 Οκτωβρίου 2024

 

Εισαγωγικό Σημείωμα Έκθεσης

Η διαχρονικότητα της επιρροής του, διακρίνει τον Ηλία Λαλαούνη ως μία από τις κυρίαρχες μορφές στην βιομηχανία του δυτικού πολύτιμου κοσμήματος του 20ού αιώνα. Στην διάρκεια της 70χρονης πορείας του, έμεινε γνωστός στην ιστορία ως ο σχεδιαστής που αναβίωσε το Αρχαίο Ελληνικό Κόσμημα ανασύροντας από την λήθη και εκσυγχρονίζοντας αρχαίες τεχνικές, φόρμες και σχέδια της ελληνικής πολιτισμικής ιστορίας, χρησιμοποιώντας χρυσό 18 και 22 καρατίων και δημιουργώντας μοντέρνα, κομψά και άρτια κατασκευασμένα χειροποίητα κοσμήματα.

Ο Ηλίας Λαλαούνης ανήκε στην τρίτη γενιά χρυσοχόων. Η οικογενειακή παράδοση ξεκινά με τον παππού του, έναν σπουδαίο ωρολογοποιό που κατασκεύαζε ρολόγια πόλεων. Έπειτα, ο πατέρας του, Ιωάννης Λαλαούνης και ο θείος του, Ευθύμιος Ζολώτας, ίδρυσαν την εταιρεία «Ζολώτας» το 1895. Το 1940, φοιτητής ακόμη, ο Ηλίας Λαλαούνης αναλαμβάνει τη διοίκηση και τη δημιουργική διεύθυνση της εταιρείας «Ζολώτας». Με σπουδές στα Οικονομικά στην Ανωτάτη Εμπορική Σχολή, ακολουθεί την Νομική. Με την έναρξη του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, αναγκάζεται να εγκαταλείψει τις σπουδές του και η καριέρα του ως χρυσοχόος παγώνει βίαια. Για τα επόμενα χρόνια, δεν θα υπάρχει αγορά για το πολύτιμο κόσμημα. Έτσι, αφιερώνει χρόνο για να μελετήσει ιστορία, βυζαντινή μουσική, παρακολουθεί μαθήματα σχεδίου, μελετά αρχαίους πολιτισμούς, αξιοποιεί βιβλιοθήκες και επισκέπτεται σημαντικά μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, ενώ παράλληλα ταξιδεύει στα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα που αφορούν στο κόσμημα, μαθαίνοντας για νέα μηχανήματα, εργαλεία και μεθόδους παραγωγής.

Στο εργαστήριό του κατασκευάστηκαν νέα εργαλεία αφήνοντας ως παρακαταθήκη την τεχνογνωσία που θα άνοιγε τον δρόμο για νέες πρωτοποριακές προσεγγίσεις για τον κλάδο του πολύτιμου κοσμήματος. Η επιλογή και η επεξεργασία των λίθων για την δημιουργία μικρογλυπτών και διακοσμητικών αντικειμένων τον καθιέρωσαν ως συνεχιστή του René Lalique και του Fabergé.

Ο Ηλίας Λαλαούνης μελέτησε σε βάθος την ιστορία, απολάμβανε να σχεδιάζει και κυρίως να δημιουργεί κοσμήματα για την σύγχρονη γυναίκα. Η άποψή του για τη δημιουργία δισδιάστατων κοσμημάτων, τον οδήγησε στην δημιουργία ενός πρωτότυπου και παγκοσμίως αναγνωρίσιμου ύφους. Τα επώνυμα καταστήματα και οι εμβληματικές εκθέσεις του σε όλο τον κόσμο, από τη Μέση και την Άπω Ανατολή ως τη Βόρεια Αμερική και τη βορειοδυτική Ευρώπη άφησαν ένα μνημειώδες αρχείο που τεκμηριώνει το έργο του. Παρέμεινε πιστός στους συνεργάτες, τους πελάτες και τους θαυμαστές του, επιβλέποντας την κατασκευή χιλιάδων σχεδίων του ετησίως, ξεπερνώντας συνολικά τα 18.000 πρωτότυπα έργα.

Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, συναναστρέφεται με επιχειρηματίες, καθώς και με την καλλιτεχνική και ακαδημαϊκή κοινότητα της Ευρώπης. Οι επιρροές του προέρχονται από αντικείμενα μουσειακών συλλογών και αναρίθμητες εκδόσεις που αφορούν στην παγκόσμια ιστορία της τέχνης. Περνά τον χρόνο του και μοιράζεται τις ιδέες του με καταξιωμένες προσωπικότητες σε συναφή πεδία με την δουλειά του. Η διάδραση με δεξιοτέχνες των Καλών Τεχνών, σχεδιαστές μόδας, χορογράφους, παραγωγούς ταινιών, του προσφέρει την απαραίτητη τεχνογνωσία που θα του επέτρεπε πλέον την ανάπτυξη δεξιοτήτων στον τομέα του μάρκετινγκ και της επικοινωνίας του έργου του στον χώρο της μόδας.

Ο διεθνής Τύπος τον λάτρευε, γεγονός που διαφαίνεται από τα αναρίθμητα ένθερμα αφιερώματα και την πλούσια αρθρογραφία που διασώζεται μέχρι σήμερα. Δημοσιογράφοι από όλο τον κόσμο πρόσμεναν τις παρουσιάσεις των νέων του συλλογών και ανταγωνίζονταν για μια συνέντευξη, ανυπομονώντας να καταγράψουν την φρέσκια καλλιτεχνική ματιά του δημιουργού, ενώ επιδίωκαν να απαθανατίσουν τις αντιδράσεις του κοινού γύρω από τις καινοτόμες θεματικές του έργου του, όπως η αρχαιολογία,  σύγχρονα κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα και η τεχνολογική πρόοδος. Το έργο του κατακλύζει τα εξώφυλλα των μεγαλύτερων μηνιαίων περιοδικών μόδας σε Γαλλία, Μ. Βρετανία και ΗΠΑ σε συνεργασία με τους σημαντικότερους φωτογράφους της εποχής.

Οι ειδικές αναθέσεις και παραγγελίες που προορίζονταν για μέλη βασιλικών οικογενειών, θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες ή επιχειρηματίες της διεθνούς κοινότητας, σπάνια δημοσιεύονταν. Ωστόσο, στην παρούσα έκθεση παρουσιάζεται, για πρώτη φορά, μέρος της αλληλογραφίας του δημιουργού με παραγγελιοδόχους μοναδικών έργων, αποσκοπώντας στην ανάδειξη του εύρους του θαυμασμού και της αποδοχής που έτυχε το καλλιτεχνικό του έργο.

Το Μουσείο σήμερα φιλοξενεί στην μόνιμη συλλογή του περισσότερα από 4.500 πρωτότυπα αντικείμενα, τα οποία σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν υπό την επίβλεψη του Ηλία Λαλαούνη, καθώς επίσης πρωτότυπα εργαλεία, σχέδια, φωτογραφικό υλικό και αρχείο δημοσίων σχέσεων, αλληλογραφία και μεγάλο μέρος της προσωπικής βιβλιοθήκης του σχεδιαστή. Η συλλογή του μουσείου στο σύνολό της τεκμηριώνει την ακαδημαϊκότητα του Ηλία Λαλαούνη αποδεικνύοντας την ευρεία αναγνώρισή του ως ένας από τους σημαντικότερους σχεδιαστές κοσμήματος του 20ού αιώνα.